Με το Βραβείο Καινοτομίας «Μιχάλης Χρηστάκης» από την Πανελλήνια Ένωση Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ» για το «Ολοκληρωμένο Ψηφιακό Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο», τιμήθηκε ο Δήμος Αγρινίου στην Attica Green Expo στις 26/05/2026.
Ακολουθεί η αναλυτική πρόταση καλής πρακτικής Δήμου Αγρινίου.
- Γενικά Στοιχεία
Τίτλος Πρακτικής
«Ολοκληρωμένο Ψηφιακό Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Δήμου Αγρινίου: Οικοσύστημα Ευφυούς Διακυβέρνησης, Προστασίας Φυσικών Πόρων και Συμμετοχικού Σχεδιασμού».
https://envobs.agrinio.gov.gr/
Εικόνα 1. Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Δήμου Αγρινίου.
Θεματική Ενότητα: Ψηφιακός Μετασχηματισμός & Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Φορέας Υλοποίησης: Δήμος Αγρινίου.
- Στρατηγικό Πλαίσιο & Όραμα
Η πρακτική αποτελεί πυρήνα της στρατηγικής μετάβασης του Δήμου Αγρινίου σε μια «Έξυπνη και Πράσινη Πόλη», αξιοποιώντας ψηφιακές τεχνολογίες για:
- προστασία του φυσικού κεφαλαίου (Τριχωνίδα, Λυσιμαχεία κ.ά.)
- θωράκιση της δημόσιας υγείας
- ενίσχυση της διαφάνειας μέσω ανοικτών δεδομένων
Το Παρατηρητήριο συγκροτεί μια ενιαία πλατφόρμα δεδομένων και αποφάσεων, που μετατρέπει την πληροφορία σε άμεση διοικητική δράση.
- Ανάλυση Υποσυστημάτων & Καινοτομίας
Α. Παρακολούθηση Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (IoT)
(https://airquality.agrinio.gov.gr )
Η πλατφόρμα περιλαμβάνει:
- IoT αισθητήρες μέτρησης της συγκέντρωσης των αιωρούμενων σωματιδίων PM 10, PM 2.5, PM 1.0 (20 σταθμοί)
- Διαδικτυακή εφαρμογή παρακολούθησης της ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο
- Διαδικτυακή εφαρμογή στατιστικής ανάλυσης της διαχρονικής εξέλιξης της αέριας ρύπανσης
- Εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα για εύκολη και προσωποποιημένη πληροφόρηση
- Καινοτομία: Συνδυασμός επίγειων και δορυφορικών δεδομένων για τεκμηριωμένη περιβαλλοντική πολιτική
Εικόνα 2. Περιβάλλον εφαρμογής Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης
Β. Παρακολούθηση Ποιότητας Υδάτων
(http://62.103.31.195:8080/secure/common/main.vm)
To συγκεκριμένο υποσύστημα αφορά την λειτουργία ενός σταθερού συστήματος μέτρησης και τηλεμετάδοσης ποιοτικών παραμέτρων υδάτων για τις Λίμνες Τριχωνίδα και Λυσιμαχεία. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα παρακολούθησης, σε πραγματικό σχεδόν χρόνο, της ποιότητας των υδάτων των λιμνών.
- Συνεχής τηλεμετρική καταγραφή σε Τριχωνίδα & Λυσιμαχεία
- Ανίχνευση πιέσεων από λύματα, γεωργία, ακραία φαινόμενα
- Ανοικτή διάθεση δεδομένων σε χαρτοκεντρική πλατφόρμα
- Αξία: Προστασία πόσιμου νερού και βιοποικιλότητας σε πραγματικό χρόνο
Εικόνα 3. Περιβάλλον εφαρμογής Παρακολούθησης Ποιότητας Υδάτων
Γ. Δορυφορική Τηλεπισκόπηση & AI
(https://satellite.agrinio.gov.gr/)
Το σύστημα παρακολούθησης του περιβάλλοντος με τη χρήση δορυφορικών δεδομένων σχεδόν πραγματικού χρόνου είναι μια διαδικτυακή εφαρμογή που παρέχει άμεση και εύκολη πρόσβαση σε ανοικτά δορυφορικά δεδομένα Sentinel του Ευρωπαϊκού αποθετηρίου Παρατήρησης της Γης Copernicus.
- Αξιοποίηση δορυφόρων Sentinel (Copernicus)
- Δυνατότητα σύγκρισης δορυφορικών εικόνων και τηλεπισκοπικών δεικτών
- Αυτόματη ανίχνευση αλλαγών χρήσης γης
- Δείκτες:
- NDVI (βλάστηση)
- NDWI (υγρασία)
- Χλωροφύλλης
- Θερμοκρασίας
Εικόνα 4. Περιβάλλον εφαρμογής Παρακολούθησης Περιβάλλοντος
Καινοτομία:
- Πρόληψη αυθαίρετων παρεμβάσεων
- Ψηφιακή υποστήριξη αγροτών και γεωπόνων
- Παρακολούθηση λιμνών (χλωροφύλλη, θερμοκρασία κ.λπ.)
Εικόνα 5. Διακύμανση του δείκτη υγρασίας μιας έκτασης για ορισμένο χρονικό διάστημα.
- Κοινωνική Καινοτομία & Συμμετοχικότητα
4.1 Συμμετοχικός Χωρικός Σχεδιασμός
(https://ppart.agrinio.gov.gr/login)
Το υποσύστημα αφορά την ανάπτυξη μιας πλατφόρμας επικοινωνίας Δήμου – Πολιτών και συμμετοχικού χωρικού σχεδιασμού. Με τη χρήση της ο Δήμος διαμοιράζεται στοιχεία που αφορούν το σχεδιασμό των έργων της πόλης ζητώντας από τους πολίτες να συμμετέχουν και να διαμορφώσουν συλλογικά τα χαρακτηριστικά των έργων και των παρεμβάσεων σε πραγματικό χρόνο. Οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να διαμοιραστούν τις απόψεις τους, να επιδοκιμάσουν ή να αποδοκιμάσουν ένα σχέδιο, με τρόπο δομημένο, αποδοτικό και αξιοποιήσιμο από τις δημοτικές αρχές.
Εικόνα 6. Διεργασίες που λαμβάνουν χώρα εντός της εφαρμογής επικοινωνίας και συμμετοχικού σχεδιασμού.
Η πλατφόρμα μετατρέπει τον πολίτη σε ενεργό συνδιαμορφωτή πολιτικών:
- ενημέρωση έργων σε χάρτη
- υποβολή προτάσεων σε πραγματικό χρόνο
- δομημένη δημόσια διαβούλευση
- Αποτέλεσμα: Ενίσχυση εμπιστοσύνης και δημοκρατικής νομιμοποίησης
Εικόνα 7. Περιβάλλον εφαρμογής επικοινωνίας και συμμετοχικού σχεδιασμού.
4.2 Πύλη Ανοικτών περιβαλλοντικών Δεδομένων
(https://opendata.agrinio.gov.gr/)
Μέσω της πλατφόρμας διατίθενται τα δημόσια δεδομένα του Δήμου (περιγραφικά, γεωχωρικά & περιβαλλοντικά δεδομένα και συνοδευτικά έγγραφα, περιβαλλοντικές μελέτες μαζί με τη σχετική νομοθεσία, διαχειριστικά σχέδια, ερευνητικά έργα), ελεύθερα και διαθέσιμα για τον καθένα, χωρίς περιορισμούς δικαιωμάτων πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας, και με χρήση ανοιχτών, δομημένων και μηχανικά αναγνώσιμων προτύπων.
Εικόνα 8. Περιβάλλον της πύλης ανοικτών περιβαλλοντικών δεδομένων.
- Πλήρης εναρμόνιση με την οδηγία INSPIRE.
- Δεδομένα σε μηχανικά αναγνώσιμη μορφή
- Ελεύθερη επαναχρησιμοποίηση (χωρίς περιορισμούς)
- Ελεύθερη διάθεση δημοτικών δεδομένων (γεωχωρικά, περιβαλλοντικά, διοικητικά) και συνοδευτικών εγγράφων
- Χρήση ανοικτών, δομημένων και μηχανικά αναγνώσιμων προτύπων
- Άμεση πρόσβαση από τη στιγμή δημοσίευσης, χωρίς ανάγκη άδειας
- Δυνατότητα περαιτέρω χρήσης για εμπορικούς και μη εμπορικούς σκοπούς
- Διάθεση μέσω διαδικτυακής πύλης και προγραμματιστικών διεπαφών (APIs)
- Δυναμική οπτικοποίηση δεδομένων (γραφήματα, χρονοσειρές κ.ά.) σε πραγματικό χρόνο
- Δυνατότητα λήψης (download) σε πολλαπλούς μορφότυπους δεδομένων
- Αξία: Διαφάνεια, καινοτομία, αξιοποίηση από αγορά & έρευνα
5.Τεχνική Υποδομή & Αξιολόγηση
5.1 Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών (ΥΓΕΠ)
Αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του Παρατηρητηρίου, διασφαλίζοντας την κεντρική διαχείριση και την κοινή επιχειρησιακή εικόνα για όλες τις υπηρεσίες (Πολιτική Προστασία, Περιβάλλον).
Εικόνα 9. Λειτουργία του GIS προς τα άλλα συστήματα.
Η Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών (ΥΓΕΠ) που έχει αναπτυχθεί επιτυχημένα στο Δήμο αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία του παρατηρητηρίου αφού μπορεί αρχικά να το τροφοδοτεί με τα απαραίτητα γεωχωρικά δεδομένα αναφοράς και εν συνεχεία, εμπλουτίζεται ως ΥΓΕΠ με την ενσωμάτωση των πληροφοριών που το παρατηρητήριο παρέχει, με τελικό σκοπό την κεντρική διαχείριση της πληροφορίας αλλά και την κοινή επιχειρησιακή εικόνα καθώς και τη διάχυση της πληροφορίας ελεύθερα προς τη Διοίκηση, τους πολίτες και τους επαγγελματίες σύμφωνα με τα πρότυπα που ορίζει η οδηγία Inspire.
Η τεχνική υποδομή του Περιβαλλοντικού Παρατηρητηρίου δεν λειτουργεί μόνο ως σύστημα συλλογής και διαχείρισης δεδομένων, αλλά ως βασικός μηχανισμός αξιολόγησης και βελτίωσης της λειτουργίας του Δήμου.
Μέσω της Υποδομής Γεωχωρικών Πληροφοριών (ΥΓΕΠ), όλα τα δεδομένα (περιβαλλοντικά, λειτουργικά, χωρικά) ενοποιούνται σε ένα κοινό επιχειρησιακό περιβάλλον, επιτρέποντας στη διοίκηση να έχει συνεχή και αξιόπιστη εικόνα της κατάστασης της πόλης.
5.2 Δείκτες Απόδοσης (KPIs)
(https://kpi.agrinio.gov.gr/#/)
Η υιοθέτηση των Διεθνών προτύπων της σειράς ISO 37100 για τη βιωσιμότητα των πόλεων υποστηρίζει τις στρατηγικές και πρωτοβουλίες των ελληνικών πόλεων για ανταπόκριση στις διεθνείς υποχρεώσεις και την κάλυψη των στόχων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη μέχρι το 2030 του ΟΗΕ και τη συγκριτική αξιολόγηση των πόλεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Μέσω του προτεινόμενου υποσυστήματος του Παρατηρητηρίου, ο Δήμος είναι σε θέση να παρακολουθεί συστηματικά τη λειτουργία της πόλης, να θέτει ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους και να αξιολογεί την απόδοσή της.
Ο Δήμος μετρά ποσοτικά την απόδοση σε τομείς όπως το πράσινο, η καθαριότητα, η ενέργεια και η κοινωνική συνοχή.
Εικόνα 10. Περιβάλλον Παρατηρητηρίου δεικτών Δήμου Αγρινίου.
Ενδεικτικοί δείκτες:
- Περιβάλλον: PM10, PM2.5, ποιότητα υδάτων
- Πράσινο: έκταση & χώροι πρασίνου ανά κατοίκους
- Καθαριότητα: κάδοι, ανακύκλωση, απορρίμματα ανά κάτοικο
- Ενέργεια/Πόροι: κατανάλωση ενέργειας & νερού
- Ασφάλεια: οδικά ατυχήματα
- Συγκοινωνία: μετακινήσεις, δρομολόγια, συχνότητα
- Κοινωνία: ανεργία, εισόδημα
- Εκπαίδευση: κατανομή σχολείων
- Υγεία: υποδομές υγείας
- Υποστήριξη στρατηγικού σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων με βάση δεδομένα (data-driven)
Η αξιολόγηση παύει να είναι αποσπασματική και μετατρέπεται σε συνεχή, δυναμική διαδικασία διοίκησης, ενισχύοντας:
- τη διαφάνεια και τη λογοδοσία
- τη στοχευμένη κατανομή πόρων
- τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών
Με τον τρόπο αυτό, το Παρατηρητήριο λειτουργεί ως εργαλείο στρατηγικής διοίκησης, που μετατρέπει τα δεδομένα σε απτά αποτελέσματα και καθιστά τον Δήμο πιο αποδοτικό, ανθεκτικό και προσαρμοστικό στις σύγχρονες προκλήσεις.
- Καινοτομία: Data-driven διοίκηση με μετρήσιμα αποτελέσματα
- Γιατί Αξίζει το Βραβείο
| Άξονας | Λόγος Διάκρισης |
| Ολιστικότητα | Ενοποιεί IoT, AI και δορυφορικά δεδομένα σε ένα λειτουργικό σύστημα |
| Ανθρωποκεντρική προσέγγιση | Ο πολίτης συμμετέχει ενεργά στη λήψη αποφάσεων |
| Αναπαραγωγιμότητα | Βασίζεται σε ανοικτά πρότυπα – εφαρμόσιμο σε κάθε Δήμο |
| Βιωσιμότητα | Συνδέει περιβάλλον, οικονομία και κοινωνία σε ενιαία στρατηγική |
Τελική Δήλωση
Το Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο του Δήμου Αγρινίου δεν αποτελεί απλώς ένα πληροφοριακό σύστημα, αλλά ένα λειτουργικό μοντέλο σύγχρονης τοπικής διακυβέρνησης, όπου τα δεδομένα, η τεχνολογία και ο πολίτης συνυπάρχουν για τη λήψη καλύτερων αποφάσεων και τη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος.
